9. โครงการส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำเพื่อความยั่งยืนทางการเกษตร

 

   

หลักการและเหตุผล | วัตถุประสงค์ | พื้นที่ดำเนินการ | เป้าหมายการดำเนินงาน | วิธีการดำเนินงาน
ผลผลิต | ผลลัพธ์ | ตัวชี้วัดความสำเร็จโครงการ | ผู้รับผิดชอบโครงการ

 

 หลักการและเหตุผล   

 

             พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับหญ้าแฝก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 ให้นำหญ้าแฝกมาใช้เพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการอนุรักษ์ดินและน้ำ ประกอบกับเมื่อวันที่ 13 กันยายน 2545 ได้พระราชทานพระราชดำริกับ พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ณ วังไกลกังวล จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ด้วยว่าในการก่อสร้างขนาดใหญ่ ที่ต้องมีการเปิดพื้นที่เป็นอันมากโดยเฉพาะพื้นที่เชิงเขา ควรต้องมีการใช้หญ้าแฝกปลูกเป็นพืชนำ เพื่อช่วยในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมธรรมชาติให้กลับคืนสู่สภาพเดิม และเพื่อสนองพระราชดำริในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว คณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) ได้จัดทำแผนแม่บทการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกมาแล้ว 2 ฉบับ และในฉบับที่ 3 พ.ศ. 2545-2549 ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรมีบทบาทในการส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ให้ความรู้เพื่อสร้างความเข้าใจให้กับเกษตรกรได้ตระหนักถึงความสำคัญของการปลูกหญ้าแฝกในการป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน

 

  TOP

       

วัตถุประสงค์ 

 

                1. ส่งเสริมให้เกษตรกรใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ เพื่อความยั่งยืนทางการเกษตร ในพื้นที่ที่มีปัญหาการชะล้างพังทลายของดินสูงและพื้นที่การเกษตรทั่วไป

 

                2. สร้างความรู้และความเข้าใจเรื่องหญ้าแฝกกับการอนุรักษ์ดินและน้ำให้กับเกษตรกร เพื่อเกษตรกรได้ตระหนักถึงความสำคัญในการป้องกันการสูญเสียหน้าดินจากการถูกชะล้างพังทลายโดยกระแสน้ำ

 

                3. สร้างรายได้เสริมให้แก่เกษตรกรในด้านหัตถกรรมโดยใช้วัตถุดิบจากใบหญ้าแฝก

 

                  TOP

พื้นที่ดำเนินการ

 

        มีพื้นที่ดำเนินการใน 38 จังหวัด แยกเป็นกิจกรรมดังนี้

                1. กิจกรรมการส่งเสริมและสาธิตการปลูกหญ้าแฝก มีพื้นที่ดำเนินการใน 38 จังหวัด ดังนี้

                    ภาคเหนือ 13 จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดเชียงใหม่, เชียงราย, พะเยา, เพชรบูรณ์, อุตรดิตถ์, กำแพงเพชร, แม่ฮ่องสอน, ลำปาง, ลำพูน, น่าน, สุโขทัย, พิษณุโลก, พิจิตร

                    ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 11 จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดมุกดาหาร, หนองคาย, นครพนม, อำนาจเจริญ, หนองบัวลำภู, ยโสธร, ร้อยเอ็ด, นครราชสีมา, ชัยภูมิ, บุรีรัมย์, เลย

                    ภาคตะวันออก 6 จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดระยอง, จันทบุรี, ปราจีนบุรี, ตราด, ฉะเชิงเทรา, สระแก้ว

                    ภาคตะวันตก 5 จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดเพชรบุรี,  ราชบุรี, กาญจนบุรี, สมุทรสาคร, ประจวบคีรีขันธ์

                    ภาคใต้ 3 จังหวัด ประกอบด้วย จังหวัดชุมพร, สุราษฎร์ธานี, นราธิวาส

 

                2. กิจกรรมแปลงขยายพันธุ์หญ้าแฝก (แปลงแม่พันธุ์หญ้าแฝก) มีพื้นที่ดำเนินการ จำนวน 18 จุด ใน 16 จังหวัด ดังนี้

                    ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงที่ 1 จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 10 จุด ประกอบด้วย ศูนย์ปางอุ๋ง,              บ้านวัดจันทร์, แม่แฮ, อินทนนท์, ทุ่งหลวง, ห้วยเสี้ยว, ทุ่งเริง, ทุ่งเรา, แกน้อย, ขอบด้ง

                    ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงที่ 2 จังหวัดเชียงราย จำนวน 5 จุด ประกอบด้วย ศูนย์แม่ปูนหลวง,          ห้วยน้ำขุ่น, ดอยตุง, ดอยผาหม่น และศูนย์ที่สูงเชียงราย

                    ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงที่ 3 จังหวัดแม่ฮ่องสอน จำนวน 1 จุด

                    ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงที่ 4 จังหวัดลำพูน จำนวน 1 จุด

                    ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จังหวัดน่าน (พืชสวน) จำนวน 1 จุด

 

                3. อบรมเกษตรกรเรื่องการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ 38 จังหวัด ๆ ละ 20 คน รวม 760 คน ประกอบด้วยเกษตรกรในพื้นที่ของจังหวัด 38 จังหวัด ตามข้อ 1

 

                4. จัดตั้งกลุ่มหัตถกรรม และอบรมเรื่องการหัตถกรรมจากหญ้าแฝก 38 จังหวัด ๆ ละ 20 คน รวม 760 คน ประกอบด้วยเกษตรกรในพื้นที่ของจังหวัด 38 จังหวัด ตามข้อ 1

                     

 

ผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝก

  TOP

 

 

เป้าหมายการดำเนินงาน 

 

                 1. ส่งเสริมและสาธิตการปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ พื้นที่ 380 ไร่ ใน 38 จังหวัด

                 2. จัดอบรมเกษตรกรในเรื่องการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ จำนวน 760 คน

                 3. ส่งเสริมการรวมกลุ่มเพื่อประกอบอาชีพหัตถกรรมจากหญ้าแฝก 38 จังหวัด เกษตรกร 760 คน

                 4. จัดสร้างแลงขยายพันธุ์หญ้าแฝก (แปลงแม่พันธุ์หญ้าแฝก) ในพื้นที่ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูง 17 ไร่ และศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร (พืชสวน) 1 ไร่ รวมพื้นที่ 18 ไร่

            

  TOP

วิธีดำเนินงาน

 

กิจกรรม

วิธีดำเนินการ

เงื่อนไข/จุดเน้น

1. ถ่ายทอดเทคโนโลยี
การผลิต

1. จัดอบรมเกษตรกรเรื่องหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ

 

จังหวัดดำเนินการจัดอบรมให้ความรู้ เรื่องพระราชดำริเกี่ยวกับหญ้าแฝก การใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ การปรับปรุงดิน การแก้ปัญหาที่เกิดจากดินแก่เกษตรกรที่ร่วมโครงการ จังหวัดละ 20 คน 2 วัน

 

 

2. จัดทำแปลงส่งเสริมและสาธิตการปลูกหญ้าแฝก

 

จังหวัดดำเนินการส่งเสริมให้เกษตรกรที่ผ่าน
การอบรมแล้ว จัดทำแปลงส่งเสริม และสาธิตการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ จังหวัดละ 10 ไร่

 

 

3. จัดทำแปลงขยายพันธุ์หญ้าแฝก (แปลงแม่พันธุ์หญ้าแฝก)
18 จุด ๆ ละ 1 ไร่

   ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูง และศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร (พืชสวน) จัดทำแปลงขยายพันธุ์หญ้าแฝก ศูนย์ละ 1 ไร่
  1. ขอสนับสนุนกล้าพันธุ์จากสถานีพัฒนาที่ดิน

   2. พื้นที่ควรอยู่ใกล้แหล่งน้ำที่สามารถรองรับระบบน้ำที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

 

   3. ระยะปลูก 50 x 50 ซม.

   4. กล้าหญ้าแฝกที่ผลิตได้ ใช้สนับสนุนให้เกษตรกรในพื้นที่

 

2. การจัดการผลผลิต

    รวมกลุ่มเพื่อทำหัตถกรรมจาก
หญ้าแฝก

จังหวัดดำเนินการ

1. ส่งเสริมการรวมกลุ่มทำหัตถกรรมจากหญ้าแฝก จังหวัดละ 1 กลุ่ม 20 คน

2. จัดอบรมถ่ายทอดความรู้ในการทำหัตถกรรมจาก
หญ้าแฝกแก่กลุ่มเกษตรกร 

     
3.  ติดตามและประเมินผล
การส่งเสริม

1. เก็บข้อมูลพื้นฐานของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ ก่อน – หลังการดำเนินงานโครงการ

2. ประเมินผลการดำเนินงาน ตามตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการที่กำหนดไว้

3. รายงานผลการดำเนินงานโครงการ ให้กรมส่งเสริมการเกษตรทราบ

 

-   อำเภอ และจังหวัดเก็บข้อมูล ติดตามนิเทศอย่างใกล้ชิด และประเมินผลการดำเนินงานโครงการ พร้อมรายงานผลให้กรมฯ ทราบ

-   ศูนย์ฯ ประเมินผลการดำเนินงาน และรายงานผลการดำเนินงานกรมฯ

 

 

 

  TOP

ผลผลิต (Output)

     1. วิทยากรเรื่องหญ้าแฝกกับการอนุรักษ์ดินและน้ำในระดับจังหวัด จำนวน 38 จังหวัด

     2.  เกษตรกรจำนวน 760 คน ใน 38 จังหวัด มีความรู้และความเข้าใจเรื่องการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปปฏิบัติในพื้นที่การเกษตรของตนเอง  ตลอดจนสามารถขยายผลสู่เกษตรกรรายอื่นได้

     3.  จุดสาธิตดูงานเรื่องหญ้าแฝกกับการอนุรักษ์ดินและน้ำ ในพื้นที่ 38 จังหวัด ๆ ละ 10 ไร่

     4.  มีแปลงขยายพันธุ์หญ้าแฝกและจุดสาธิตดูงานเรื่องการขยายพันธุ์หญ้าแฝก ในพื้นที่เสี่ยงภัยจากการชะล้างพังทลายของดินสูง และพื้นที่การเกษตร จำนวน 18 จุด ๆ ละ 1 ไร่

     5.  กลุ่มหัตถกรรมจากการใช้วัตถุดิบจากใบหญ้าแฝกในการทำหัตถกรรมเสริมรายได้ จำนวน 38 กลุ่ม รวม 760 คน ใน 38 จังหวัด

  TOP

ผลลัพธ์ (Outcome)

         1.  เจ้าหน้าที่มีความรู้และความเข้าใจ มีทัศนคติที่ดีเกี่ยวกับการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ มีความสามารถในการเป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้สู่เกษตรกรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

         2.  เกษตรกรมีความรู้และเข้าใจเกี่ยวกับการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ดินและน้ำ ตลอดจนสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปปฏิบัติในพื้นที่ของตนเอง และขยายผลไปยังชุมชนได้

         3.  เกษตรกรสามารถขอรับการสนับสนุนพันธุ์หญ้าแฝก ตลอดจนสามารถศึกษาดูงานการขยายพันธุ์การใช้ประโยชน์จากแปลงขยายพันธุ์หญ้าแฝกในพื้นที่ได้อย่างสะดวก

         4.  เกษตรกรเห็นถึงประโยชน์และคุณค่าจาการทำหัตถกรรม โดยใช้ใบหญ้าแฝกที่มีอยู่ และก่อให้เกิดรายได้เสริมขึ้นได้

 

  TOP

ตัวชี้วัดความสำเร็จโครงการ

 

ประเด็น

ตัวชี้วัด

หน่วยวัด

1. การอบรมเกษตรกร

- จำนวนผู้เข้ารับการอบรม

คน

 

- การประเมินหลังการอบรม

คะแนน

2. การจัดทำแปลงส่งเสริม/สาธิต

- จำนวนแปลง/ไร่

แปลง/ไร่

 

- รูปแบบการใช้ประโยชน์

ถูกต้อง / ปรับปรุง / ผิด

3. การจัดทำแปลงขยายพันธุ์

- พื้นที่แปลง

ไร่

 

- จำนวนกอแม่พันธุ์

กอ

 

- จำนวนต้นกล้าที่ขยายได้

ต้น, ถุง

4. การจัดตั้งกลุ่มหัตถกรรม

- จำนวนสมาชิกกลุ่ม

คน

 

- จำนวนสมาชิกที่เข้ารับการอบรม

คน

 

- กิจกรรมหัตถกรรมหลังการอบรม

มี / ไม่มี

 

  TOP

ผู้รับผิดชอบโครงการ

             กองพัฒนาการเกษตรพื้นที่เฉพาะ  กลุ่มงานโครงการพระราชดำริ  โทร. 0-2561-4878  โทรสาร 0-2940-6058   E-mail : agrodev20@doae.go.th

  TOP